są takie jeszcze w Europie

F O L K L O R

czyli dla każdego coś


Kliknij i jeśli masz życzenmie, napisz


Z historii Pomorza
Kultura

  Budowle i obiekty przyrodnicze
  Zagadki ludowe
  Zdrowie a natura
  Przysłowia meteo
  Najstarsi muzykanci
  Twórcy
  Imprezy

ZESPOŁY oj gra ona, gra

Zespół Pieśni i Tańca Ziemi Goleniowskiej INA
Kapela Goleniowska
Kapela Rycha
Inne zespoły



Budowle i obiekty przyrodnicze

na terenie
Gminy Nowogard


bardzo abstrakcyjna ruina - moja :-)



Wielkie dzięki



Bieniczki    Bieńczyce    Błotno    Czermnica   Karsk   Kulice    Nowogard    Osowo   Sąpolnica   Trzechel    Wierzbięcin    Wyszomierz



Charakterystyka regionu

     Okolice Nowogardu stanowią jeden z ciekawszych regionów Pomorza Zachodniego. Nie ma tu w prawdzie rozległych borów, wielkich wniesień czy monumentalnych zabytków architektury, wynagradza to jednak malowniczość krajobrazu w stylu subtelnych pejzaży pędzla Watteau czy impresionistów.
     Na tle łąk i pól sfalowanych łagodnymi zboczami moren rysują się zagajniki i niewielkie pasy lasów; drewniane dzwonnice kościołów i rozrzucone gęsto osady wiejskie, budowane wzdłuż szos na starym słowiańskim planie owalnicy. (...)
     Wartkie strumienie i rzeczki wiją się obok dróg, przecinając je wielokrotnie. Na szlaku wędrówek turystycznych spotkać można liczne pomniki przyrody: okazy starodrzewu, charakterystyczne zrośnięte ze sobą dęby i buki, rośliny egzotyczne i głazy narzutowe.
     Ruiny zamków feudalnych i wzgórza zachowujące do dziś kształty gródków wałowych, stare budownictwo ludowe i klasycystyczne pałacyki, mury obronne i drewniane budowle gospodarcze - wszystko to urozmaica krajobraz, a niejednokrotnie stanowi tło licznych podań pozostawionych przez odeszłe pokolenia. Nieomal z każdą miejscowością wiążą się klechdy i chyba słusznie nazywa się region nowogardzki krainą opowieści ludowych. (Stanisław Rzeszowski)





Błotno

trudno go objęć...

Ten dąb ma obwód pnia ponad 7 m, a stoi w miejscu raczej rzadko uczęszczanym.





Czermnica

     W roku 1272 książe Barnim I wszedł w posiadanie - drogą wymiany - 100 łanów ziemi na terenie dąbrowy Trzechel oraz puszczy bukowej Zirmisnza. Wcześniej ziemie stanowiły własność klasztorną. Na wykarczowanym terenie w końcu XIII wieku powstała wieś Czermnica.
W wykazie posiadłości hrabstwa nowogardzkiego z ok. 1580 r. - należącego wówczas do Ebersteinów - wśród 42 wsi wymieniona jest także Czermnica. Wieś składała się z 11 gospodarstw kmiecych oraz karczmy; przynależny do niej obszar wynosił 25 łanów.

Ryglowa chałupa w samym środku wsi

Chałupa ta to tylko jeden z wielu starych zabytkowych obiektów wsi Czermnica.

Za dębem - kościół z zabytkową XVII w. dzwonnicą wieżową

     W latach 80-tych XVIII w. w Czermnicy było gospodarstwo wolnego sołtysa, liczące 467 mg (dokument własności datowany na rok 1770), 6 pełnorolnych gospodarstw chłopskich, 8 chałupników (wg innych żródeł 6), 3 pasterzy i nadleśniczy. Łącznie we wsi było 22 zagrody, karczma, kościół oraz dwa chłopskie spichlerze. Wg danych z 1832 r. każdy z zagrodników użytkował po 2 mg (ok. 0,5 ha) gruntów leśnych, które mógł wykupić na własność. W latach 60/70 XIX w. Czermnica była średniej wielkości wsią, liczącą 240 mieszkańców, posiadającą 30 budynków mieszkalnych, nadleśnictwo oraz 41 innych zabudowań. Obszar gruntów wynosił ok. 2400 mg (ok. 620 ha) i składał się z ziem ornych, łąk wraz z pastwiskami oraz lasów - w mniej więcej równych częściach.

chałupa 51

     Piękne jezioro przyciąga wielu turystów.

tam trzeba być, aby ten urok docenić!


Czermnica ma szereg zalet uzasadniających powstanie w niej ośrodka agroturystycznego.
Oby jak najszybciej!

Zielona Kuźnia w Płotkowie, to jedno z ciekawszych miejsc w okolicy - Płotkowo





Karsk

(do 1945 roku Kartzig)

     Karsk jest wsią sołecką, położoną w środkowej części gminy, w odległości ok. 3 km na płn.-zachód od Nowogardu. Sąsiednie miejscowości to: Dąbrowa Nowogardzka (ok. 3 km na płn.-zachód). Świerczewo (ok. 3,5 km na płd.-zachód). Wieś leży przy rozwidleniu lokalnych dróg: od płn.-zachodu, w obniżeniu terenu niewielkie jezioro, a od północy krajobraz kształtuje mały ciek - dopływ Dobrzycy.

     Od cmentarza obsadzonego tujami, lipami i świerkami w stronę wsi prowadzi aleja lipowa.

po lewerj cmentarz

W środkowej części wsi, na niewielkim wyniesieniu terenu - stoi kamienny kościół, wzniesiony w 1846 r.

na niewielkim wyniesieniu terenu z ogrodzeniem kamiennym

Kościół, przy którym rosną stare lipy i świerki, jest ogrodzony niskim kamiennym murem.

styczeń 2003

Po południowej stronie działki kościelnej znajduje się głaz narzutowy "Skamieniały Chciwiec",

przemówi, czy nie?

legenda wiąże go z obrzędowością pogańską.

     Karsk jest wsią o średniowiecznej metryce (o czym świadczą ślady założenia owalnicowego, typowego dla tego okresu), wchodzącą w skład hrabstwa nowogardzkiego rodu Ebersteinów. W 1756 r. właścicielem wsi (a także Strzelewa. Olchowa i Świerczewa) byt Georg Lorenz von Kamecke. W 1795 r. w Karsku istniała już szkoła. Materiały źródłowe z 1811 r. informują o powstaniu w Karsku folwarku, na bazie 2 dużych gospodarstw bauerskich. należącego do Carla Ottona von Blankenburg.

nieco modyfikowana...

ryglowa chałupa z 3 ćwierci XIX w.
     W północnej części Karska - szpaler okazałych pomnikowych lip, a w obrębie zagród często spotkać można stare jesiony i lipy. Przy drodze prowadzącej od jeziora do kościoła, po lewej stronie stoi dąb o średnicy ponad 4 m.

jedno z grubszych drzew

Przy basenie p.poż., na wzniesieniu, stoi dąb szypułkowy o obwodzie ok. 4 m osnuty bluszczem.


styczeń 2003

     Karsk jest wsią rolników indywidualnych. Jezioro w Karsku jest ładnym i często odwiedzanym miejscem nie tylko przez wędkarzy.






Kulice

(do 1945 r.: Külz)

     Wioska położona 65 kilometrów na północny wschód od Szczecina, należy do gminy Nowogard.
     Dworek w Kulicach otoczony parkiem i imponującymi alejami drzew kazał zbudować pradziadek późniejszego kanclerza Rzeszy Otto von Bismarcka na początku osiemnastego wieku w stylu klasycystycznym.

aleja drzew prowadząca od drogi głównej do dworku - kwiecień 2001

Aleja ta jest jedną z wielu. Bardzo urokliwie wygląda aleja krzywych drzew. W rzeczywistości wygląda jeszcze bardziej tajemniczo.

krzywe? Tak, ale jak?


     Po 1945 roku dworek ten był użytkowany przez Kombinat Rolniczy w Kulicach jako dom mieszkalny i biuro. Od początku lat dziewięćdziesiątych stał pusty i zagrożony był dewastacją.
     Wojewódzki Oddział Państwowej Służby Ochrony Zabytków w Szczecinie polecił odrestaurowanie budowli zarejestrowanej jako "godny zachowania europejski pomnik kultury". W latach 1994/95 dworek został odrestaurowany i rozbudowany na nowoczesne centrum konferencyjne przy finansowym wsparciu niemieckiego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Fundacji Współpracy Polsko-Niemieckiej.


Widok na dworek - Akademię od strony płd-wsch.

     Dzięki temu zabytkowy budynek tętni teraz nowym życiem. Przypisało sobie motto "Europa nostra - Futurum nostrum" (Nasza Europa - Nasza przyszłość).
     Ośrodek leży przy drodze z Nowogardu w kierunku na Dobrą i Chociwel ok. 3 km od siedziby władz gminy.

Apartament gościnny

     Kuchnia, jadalnia, kawiarenka, 18 apartamentów gościnnych z 45 miejscami noclegowymi, strzeżony parking, sale konferencyjne ...
Z drugiej strony dworku stoi jeszcze dom rządcy - prawdziwy relikt budowlany, choć nie taki stary!

Dom rządcy - kwiecień 2001

Spichlerz - jeszcze do niedawna pełnił swoją ważną rolę.

Oj stare te kamienie!

Takie oto oryginalne i niepowtarzalne ogrodzenia to już rzadkość (szkoda, że to tylko resztki).

kute to było, czy lane?

Kościół (1865) - świątynia jednonawowa, murowana z kamieni polnych (detal ceglany), z wieżą nakrytą ostrosłupowym hełmem. Przyległy do kościoła cmentarz otoczony kamiennym murem, teraz splantowany, z nielicznymi okazami drzew (głównie lipy).

... z dzwonnicą o wysokości ok. 40 m.





Osowo

(do 1945 roku Wussow)

     Osowo położone jest w południowo-wschodniej części gminy, w odległości ok. 10 km na południowy-wschód od Nowogardu

wjazd do wsi piękną aleją lipową

i w odległości ok. 800 m na południowy-zachód od Bieniczek.

Zespół pałacowo-parkowy z folwarkiem.

Pałac wzniesiony w XVIII w a następnie przebudowany w 4 ćwierci XIX w. i początkach XX wieku. W 1964 roku został odbudowany po pożarze z 1958 r. Zmieniono wówczas układ wnętrz. Obecnie jest to budynek murowany, 13 osiowy, nakryty dachem mansardowym, pozbawiony cech stylowych.

znacznie przebudowany


Po drugiej stronie dziedzińca (podwórza) znajduje się stajnia (1890 r.) z wieżą zegarową.

znacznie przebudowany


Park (występujący w dokumentach WKZ pod nazwą Park Bieniczki-Osowo) założony został na przełomie XVIII i XIX wieku. Współcześnie czytelna pozostała kompozycja założenia z alejkami, polanami i stawami; zachowany został także cenny starodrzew (głównie dęby i buki). Południowo-wschodnia granica parku ogrodzona jest murem żelbetonowym.

Od strony wsi Wierzbięcin po lewej stronie drogi stoją dwa dęby: "Feudał i Giermek".
Ok. 50 m od drogi stoi nieco schorowany FEUDAŁ - o obwodzie 775 cm., bliżej (ok. 25 m od drogi) GIERMEK 523 cm.

feudał    giermek

Feudał                          Giermek


stoi za pałacem

Tuż za folwarcznym pałacem stoi dąb o obwodzie 466 cm

chłodnia, czy może ...

Nieco dalej w parku znajduje się dziwny obiekt - obmurowane zagłębienie - mogła to być chłodnia, lub coś innego?
Będę wdzięczny za ewentualne podpowiedzi i wyjaśnienia.


choć na wzniesieniu, to gruby, a może dlatego?

Dąb stojący w parku na wzniesieniu o obwodzie 648 cm.

cztery buki, czy jeden?

BUK - jeden czteropienny, czy cztery obok siebie (obwód łączny 480 cm) stojący przy dębie na wzniesieniu.

    Dalej przemieszczając się parkiem w kierunku Bieniczek spotykamy piękny buk czerwony, wielopienny; o obwodzie 505 cm oznaczony tabliczką, jako obiekt prawnie chroniony.

ciekawe, ile może mieć lat?


Przy wyjeździe ze wsi w kierunku Bieniczek, po prawej stronie drogi znajduje się piękny staw z wysepką, na której zamieszkują łabędzie i inne ptaki.

są tu nawet ryby i ...





Bieniczki

(do 1945 roku Klein Benz)

     Miejscowość położona w południowo-wschodniej części gminy, w pobliżu jej wschodniej granicy. Od Nowogardu oddalona jest ok. 11 km w kierunku południowego-wschodu.

jak nigdzie indziej wjazd do wsi przez bramę...

W odległości ok. 800 m w kierunku SW od Bieniczek położone jest Osowo.

   Kościół i cmentarz
Świątynia wzniesiona w 1917 r. w miejsce starszej budowli. Jest to kościół salowy, murowany z cegły, na kamiennej podmurówce, z ceglaną wieżą dostawioną do ściany szczytowej.

w rzeczywistości wygląda bardziej okazale    piękne!

Cmentarz czworoboczny, teren częściowo ogrodzony (mur kamienny ceglany oraz płotki z siatki). Na cmentarzu zachowane nieliczne nagrobki.
     Park krajobrazowy rozciągający się po zachodniej stronie wsi, sięgał swymi granicami początkowo do niecki rozdzielającej ziemie Osowa i Bieniczek, ale w wyniku rozrastania się po obu stronach niecki lasu bukowego, oba założenia parkowe połączyły swe granice. Park ma czytelną kompozycję założenia z przełomu XVIII i XIX w.(w tym aleje, polany, stawy), zachowany liczny cenny starodrzew.

kiedyś była tu szkoła





Bieńczyce

(do 1945 roku Hohen-Benz)

     Bieńczyce, to niewielka wieś, położona na płd.wsch. skraju gminy - oddalona od Nowogardu ok. 20 km. Sąsiednie miejscowości to Bieniczki i Osowo (ok. 3 km na płn.-zach.) i Bienice (ok. 2 km na wschód). Okolica o charakterze rolniczym, płaska.

Pierwsza wzmianka - 1601 r.
Zespół pofolwarczny zachował pierwotny układ przestrzenny oraz historyczną strukturę architektoniczno-krajobrazową, typową dla XIX wiecznych założeń folwarcznych na Pomorzu Zachodnim. Jest to kompozycja zwarta, geometryczna, z budynkami gospodarczymi rozlokowanymi po obu stronach podłużnego podwórza.

Dwór (2 poł. XIX w.) posadowiony we wschodniej cz. zespołu, murowany, jednokondygnacyjny, z pseudoklasycystycznym ryzalitem, nakryty dachem naczółkowym. Obiekt odznacza się wysokimi walorami kulturowymi.

Park dworski (założony na początku XIX w., w stylu angielskim - "beatutiful") - obiekt w rejestrze zabytków.

Cis 6-pienny to ewenement na Pomorzu!     potężny i piękny buk





Sąpolnica

(do 1945 roku Zampelhagen)

     Miejscowość położona w południowej części gminy w odległości ok. 5 km w kierunku SSE od Nowogardu, przy drodze łączącej Nowogard z Maszewem. W odległości ponad 2 km na zachód od Sąpolnicy położona jest Długołeka a mniej więcej w tej samej odległości w kierunku południowo-wschodnim leży Ostrzyca.
     Rys historyczny: Pierwsza wzmianka - 1274 r. Wieś lokowana na prawie niemieckim w XIII w. W 1274 r. weszła w skład posiadłości Ebersteinów i pozostała w ich rękach do 1663 r. W 1772 r. Sąpolnica liczyła 82 ludzi; we wsi było 11 dużych gospodarstw i 2 zagrodnicze, a także 3 karczmy. W niespełna 100 lat później, ok. 1870 r. liczba gospodarstw pozostała niezmieniona, ale wieś zamieszkiwało 203 ludzi. Taka liczba mieszkańców utrzymywała się także w okresie międzywojennym. Od XVIII wieku kościół w Sąpolnicy, dawniej filia Nowogardu, stał się kościołem parafialnym. W tym czasie działała tu już szkoła. W 1871 r. w Sąpolnicy były 32 budynki mieszkalne, 58 budynków wolnych od podatku i 3 budynki przemysłowe (w tym kuźnia).

Czyżby stara kuźnia?

     Obszar należący do wsi wynosił ok. 700 ha. Na północno-wschodnim krańcu wsi, po południowo-wschodniej stronie drogi (w odległości ok. 100 m od niej) ustawiony był wiatrak.

Taka pozostałość architektoniczna to wyjątkowa rzadkość.


co to kiedyś było?

     Współcześnie zasadniczy układ wsi odpowiada temu co jest na mapie z 1891r. Zmiany zaszły jedynie w obrębie poszczególnych zagród czy budynków. Niestety nie ma we wsi wiatraka.
     Najstarszym i najlepiej zachowanym elementem układu jest - posadowiony na niewielkim wyniesieniu terenu - kościół z cmentarzem. Wieża kościoła stanowi dominantę wysokościową układu.

Wyjątkowo strzelista...





Trzechel

(do 1945 r.: Trechel)

     Wieś sołecka położona 12 km na półn.-zachód od Nowogardu, przy lokalnej drodze Błotno - Czermnica - Nowogard, nad Trzechelską Strugą, dopływem Wołczenicy. W bezpośrednim otoczeniu wsi tereny polne, okolone kompleksem Borów Czermnickich. Rzeźba terenu urozmaicona, z obniżeniem wzdłuż koryta potoku, gdzie rozciągają się podmokłe łąki.



kościół z ...

Usytuowany na placu neogotycki, granitowy kościół z wieżą zwieńczoną smukłym hełmem stanowi jedyny akcent wysokościowy w krajobrazie kulturowym wsi. Otoczony jest kamienno-ceglanym murem ogrodzeniowym. Działka kościelna obsadzona wokół kilkudziesięcioma sztucznie formowanymi lipami. Brak śladów nekropolii; w pobliżu kościoła ustawiony drewniany krzyż misyjny.



Rozmiar: 26519 bajtów

Tradycyjna, dominująca wcześniej technologia ryglowa jeszcze jest zauważalna tu i ówdzie.



Kozy nie tylko gryzą patyki

"Kocie łby" to coraz rzadszy widok.






Wyszomierz


     5,5 km na pd.- zach. od centrum Nowogardu przy lokalnej drodze łączącej szosy Nowogard - Maszewo i Nowogard - Goleniów - pierwsze wzmianki 1309 r. Wieś rozbudowała się i w konsekwencji przybrała formę ulicowo-placową.  Zieleń w obrębie wsi ma bardzo znaczący walor krajobrazowy.

przez całą wieś prowadzi piękna aleja


     Kościół z cmentarzem - to późnogotycka kamienno-ceglana budowla XV-wieczna; towarzyszą mu drewniana dzwonnica wieżowa przypuszczalnie XVII wieczna. Zespół ten stanowi cenny przykład budownictwa sakralnego będąc równocześnie dominantą krajobrazu kulturalnego wsi. Wyniosła dzwonnica uznana za jedną z najpiękniejszych na Pomorzu Szczecińskim. Teren przykościelny otoczony kamiennym murem. Zachowało się kilka starych drzew (lipa, dąb, jesion).

z krzywą dzwonnicą


     Sala wiejska - obiekt murowy pokryty mansardowym dachem, częściowo przebudowanym. Obecnie jest to budynek wyłącznie mieszkalny.

ogrodzenie współczesne


      Budynek przemysłowo-mieszkalny (nr 6) we wsch. części wsi, w pobliżu kościoła, mieścił pod wspólnym dachem kuźnię oraz dom mieszkalny.

kiedyś była kuźnia, a teraz?


Oto budynek nr 8 - typ wiejskiej willi z lat 20/30 XX w.

Obiekt murowany z cegły ceramicznej (połowa XIX/XX w.)




Materiały źródłowe:
Stanisław Rzeszowski: NOWOGARD i okolice, tomik IX, SiT W-wa 1964
Studium ruralistyczne.
Zeszyty kulickie.
Zdjęcia wykonane przez autora strony, z wyjątkiem zdjęcia przedstawiającego apartament gościnny w Kulicach.


 Bicycl
 Humor
 Technika i komp...
 Awans zawodowy

 Hiperłącza

  do stron:
    - związanych       z folklorem
    - przydatnych
    - dla ciekawych

Allegro - największe aukcje internetowe, najniższe ceny! Kup i sprzedaj!